Eerste lustrum Watermanlezing
De vijfde editie van de Watermanlezing op 2 juli 2026 betekende een lustrum in de serie ontmoetingen die inmiddels zijn uitgegroeid tot een podium voor nieuwe inzichten over water, kust en klimaat. Tegelijkertijd is het een eerbetoon aan de man naar wie deze lezing is vernoemd: Ronald Waterman.
Deze keer stond centraal de toekomst van waterbeheer en ruimte, voortbouwend op het verleden. Dit sluit aan bij het gedachtengoed dr. ir. Ronald E. Waterman. Bij het vormgeven van onze kust en delta’s moeten we niet tegen de natuur in werken, maar juist gebruikmaken van haar krachten. Alleen zo maken we keuzes die standhouden voor de toekomst. Keuzes die we door klimaatverandering en een toenemende druk op beschikbare ruimte nog scherper moeten maken.
Water als samenwerkingspartner
De bijeenkomst werd geopend door Arne Weverling, gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland voor onder andere Water, Bodem en Klimaatadaptatie. Hij verving commissaris van de koning Wouter Kolff, die door persoonlijke omstandigheden er niet bij kon zijn.
"Ronald Waterman heeft ons geleerd om anders naar water te kijken. Niet als een vijand die koste wat kost moet worden buitengesloten, maar als een kracht waarmee we kunnen samenwerken. Lang voordat begrippen als natuurinclusief ontwerpen en Building with Nature gemeengoed werden, liet hij zien dat veiligheid, ecologie en economische ontwikkeling elkaar juist kunnen versterken."
Lees hier het openingswoord van de gedeputeerde.
Bouwen met èn voor de natuur
Hoe gaan we in de toekomst van enkel bouwen met de natuur, ook naar bouwen voor de natuur? Deze vraag stelde Deltares-expert Bregje van Wesenbeeck in haar keynote tijdens de Watermanlezing.
“Behandelen we natuurlijke oplossingen als een alternatief voor standaardoplossingen, dan lopen we tegen allerlei barrières voor de implementatie aan. Om op een systemische manier aan de gang te gaan met bouwen met de natuur moeten we natuur als een opgave aan de voorkant meenemen en een andere manier van werken aannemen.
Het vraagt een nieuwe, meer systemische, lens op hoe we de grote opgaven van Nederland gaan bereiken. Dat is niet altijd makkelijk, maar we hebben met programma’s zoals ‘Ruimte voor de Rivier’ ook laten zien dat we het kunnen en dat het wat op kan leveren. Als we de verbetering van de natuur meenemen als doel en in ons ontwerpproces, gaan we niet alleen bouwen met de natuur, maar ook voor de natuur. Daar heeft de natuur baat bij en wijzelf dus ook!"
De volgende lessen kwamen tijdens haar lezing aan bod:
🔹 Neem de natuur mee aan de voorkant en definieer een ambitieuze, maar realistische natuuropgave;
🔹 Investeer in het begrijpen van de natuur en de natuurlijke processen en hoe we daar als mens door de eeuwen heen invloed op hebben gehad;
🔹 Begrijp hoe de natuur kan helpen bij de andere opgaven, denk aan schorren voor de dijk die golven dempen en waterzuivering in onze duinen;
🔹 Maak een natuur gedreven toekomstbeeld om van te leren en om bij weg te dromen;
🔹 Herstel grootschalige dynamiek die onze natuur nodig heeft om veerkrachtig te zijn bij klimaatverandering.
De presentatie van Bregje van Wesenbeeck valt hier te bekijken.
Ruimtelijk perspectief Hollandse kust
Anne Loes Nillesen - directeur Defacto stedenbouw en hoogleraar Urban Design aan de TU-Delft - sprak over het belang van een integraal ruimtelijk perspectief voor de Hollandse kust. Waterveiligheid, zoetwater en wateroverlast zijn in samenhang met andere ruimtelijke opgaven zoals natuur en recreatie onderzocht. Aan de hand van kaarten en modellen toonde ze waar kansen zijn om meerdere opgaven te combineren. Dit valt hier te bekijken.
Inclusieve transitie
Merel Fiets en Veerle Boelkens van de Jonge Klimaatbeweging namen de zaal op geheel eigen wijze mee naar hun en onze toekomst. Ze deelden hun watervisie en daagden ons uit mee te gaan op een gezamenlijke reis in een inclusieve transitie.
Bekijk hun baanbrekende visie hier.
In zijn slotwoord toonde Ronald Waterman zich zeer verheugd met de bijdrage van Merel Fiets en Veerle Boelkens van de Jongeklimaatbeweging (foto). 'Het doet mij goed te zien dat water en klimaat de harten raakt van jonge mensen, die door besluiteloosheid hun toekomst in gevaar zien komen. Zij maakten de urgentie zichtbaar om tot duurzame oplossingen te komen die hen vertrouwen bieden in de toekomst. Neem een voorbeeld aan onze zuiderburen zou ik willen zeggen. Die met hun kustvisie 'Zeewaarts biedt kansen' daadkracht tonen om zeewaarts te gaan."
Be like water
Het eerste lustrum van de Watermanlezing werd aangegrepen om een nieuw blijvend eerbetoon aan te bieden. Het was een kunstwerk van de kunstenares Anna Andrejew. Zij voelt een verwantschap met Waterman's gedachtengoed. Met de Zandmotor als tijdelijk landschap. In het kunstwerk ‘Be like water’ tonen lichtgevoelige stoffen, op papier van maisbladeren, de beweging van water door de tijd. Het water in het kunstwerk is niet statisch, maar vormt en hervormt tijdens het maakproces.
Het kunstwerk krijgt een permanente plek in het Provinciehuis, met daarbij een bordje met de naam van de maker en de rol die Ronald Waterman heeft gespeeld in relatie tot de symboliek.
Fotoalbum
De provincie Zuid-Holland heeft een serie sfeerfoto's opgenomen in een fotoalbum in hun beeldbank.
Overige fotografie op deze website: Wim Schoevers.